Gluten w ostatnim czasie stał się wręcz wrogiem publicznym. Wielu z nas zaczęło go wykluczać ze swojej diety. Dieta bezglutenowa nie jest tak prosta do wdrożenia, jakby się nam mogło wydawać. Wiele produktów nie wytwarzanych ze zbóż może w swoim składzie zawierać gluten. Dlatego osoby, które mają zdiagnozowaną nietolerancję glutenu lub celiakię, muszą szczególnie zwracać uwagę na to, jakie produkty wchodzą w skład ich diety.

Co to jest gluten?

Żeby wiedzieć czy gluten nam szkodzi czy nie i czy warto się go bać, musimy najpierw dowiedzieć się czym on tak właściwie jest i jak działa na nasz organizm.  Gluten jest mieszaniną białek, które występują w ziarnach zbóż. Największym źródłem glutenu są pszenica oraz żyto i jęczmień. 

Gluten ma właściwości strukturotwórcze wykorzystywane przede wszystkim w cukiernictwie i piekarnictwie. Dzięki zawartości glutenu w mące, jej połączenie z wodą powoduje uzyskanie ciasta o lepkiej, kleistej konsystencji. Te właściwości glutenu są bardzo pożądane w przemyśle przetwórstwa zbożowego, ponieważ to dzięki nim ciasto jest elastyczne, a gotowy produkt puszysty i delikatny. 

Jakie produkty zawierają gluten? 

Podstawą właściwej diety bezglutenowej jest unikanie trzech rodzajów zbóż, tj. pszenicy (zawiera gluten), jęczmienia (zawiera białko sekalinę-pochodna glutenu) oraz żyta ( zawiera hordeinę- także pochodna glutenu).

Wydawać by się mogło, że dieta bezglutenowa jest prosta. Jednak sytuację komplikują formy glutenu, jakie znajdują się w produktach spożywczych. Pod uwagę musimy brać nie tylko pieczywo, ciasta, ciastka, makarony, ale także słodycze, przyprawy, sos sojowy, wędliny, gotowe dania, suplementy diety, leki, odżywki dla sportowców, piwo, wino, produkty śniadaniowe. 

Tak naprawdę duża grupa produktów spożywczych może być zanieczyszczona glutenem. Dlatego przed rozpoczęciem diety bezglutenowej, należy wykonać wszystkie niezbędne badania pod kątem reakcji naszego organizmu na gluten. Nie warto na własną rękę odstawiać glutenu, ponieważ jeżeli nasz organizm go toleruje, nie należy pozbawiać go określonych grup produktów spożywczych. 

Będąc już na diecie bezglutenowej musimy pamiętać, o tym aby dokładnie czytać składy produktów i prawidłowo wybierać potrawy. 

Objawy wskazujące na nietolerancję glutenu:

Występują trzy rodzaje nietolerancji glutenu. Są to:

  • celiakia
  • alergia (głównie na pszenicę)
  • nadwrażliwość

Celiakia jest to rodzaj zaburzenia genetycznego, które dotyka zarówno dzieci, jaki i dorosłych. Osoby chorujące na celiakię nie mogą jeść produktów zawierających gluten i jego pochodne. Organizm osób z celiakią wywołuje reakcję autoimmunologiczną, której skutkiem może być całkowite, nieodwracalne zniszczenie kosmków jelitowych, które wyściełają śluzówkę jelit. Bez kosmków, nasze jelita nie mogą wchłaniać substancji odżywczych pochodzących z pożywienia. 

Objawy związane z nietolerancją glutenu pochodzą głównie od przewodu pokarmowego. Najczęściej występujące objawy po spożyciu produktów zawierających gluten to:

  • ból brzucha
  • wzdęcia i uczucie pełności
  • uczucie kłucia w jelitach
  • swędząca wysypka skórna, wypryski
  • wymioty
  • biegunka
  • ból głowy
  • zmęczenie, rozdrażnienie 

Przy długotrwałej, niezdiagnozowanej nietolerancji glutenu, chory może odczuwać różnego rodzaju dolegliwości pochodzące nie tylko ze strony układu pokarmowego. Dlatego tak ważne jest, aby wykonać badania pod kątem nietolerancji na gluten, jeżeli zauważymy u siebie któreś z wyżej wymienionych objawów, występujących po spożyciu produktów zawierających gluten. 

Co jeść na diecie bezglutenowej? 

Dieta bezglutenowa może wydać się skomplikowana tylko na początku. Jeśli jednak dobrze poszukamy produktów i dań nie zawierających glutenu, wtedy zobaczymy, że mamy ogromny wybór potraw bezglutenowych. Główną zasadą w diecie bezglutenowej jest unikanie glutenu i jego pochodnych. Zamiast mąki pszennej, możemy używać mąki kukurydzianej, kasztanowej, gryczanej czy chociażby kokosowej. Zamiast gotowych wędlin możemy samodzielnie upiec kawałek mięsa, który wykorzystamy do kanapek. Zamiast chleba pszennego, mamy do dyspozycji chleb gryczano, kukurydziany czy też z mieszanki mąk bezglutenowych. Jednak w przypadku pieczywa kupowanego w sklepie czy piekarni, należy zawsze sprawdzać skład, ponieważ w danym chlebie może być śladowa ilość glutenu. To z kolei wywoła często bolesną reakcję układu pokarmowego.

Podstawą diety bezglutenowej są warzywa, owoce, kasze bezglutenowe, pestki, orzechy, nabiał. 

Dieta bezglutenowa wymaga bardziej dokładnego wczytywania się w składy produktów. Najlepiej jest gotować w domu, ponieważ wiemy z jakich składników korzystamy i czy są one rzeczywiście bezglutenowe. Jedząc „na mieście” pamiętajmy o tym, żeby zapytać obsługę w lokalu o możliwość przygotowania dania bezglutenowego. 

Dieta bezglutenowa – przykładowy jadłospis:

Jeżeli mamy problem z przyzwyczajeniem się do diety bezglutenowej i nie wiemy co mamy jeść, żeby nam nie szkodziło, dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z cateringu dietetycznego. Na stronie easydiet.pl znajdziemy program bezglutenowy, który ułatwi nam bezproblemowe przejście na dietę bezglutenową. 

Poniżej znajduje się przykładowy, jednodniowy jadłospis w diecie bezglutenowej:

  1. Śniadanie – Kasza jaglana z owocami i rodzynkami
  2. II Śniadanie – Jogurt naturalny z płatkami kukurydzianymi i orzechami
  3. Obiad – Makaron ryżowy z wołowiną teriyaki, kolendrą, surówka z kapusty
  4. Podwieczorek – Sernik waniliowo – czekoladowy
  5. Kolacja – Grillowane warzywa z kurczakiem

Osoby, które muszą stosować dietę bezglutenową mogą mieć pewne trudności na samym początku jej wdrażania. Jednak obecnie mamy do dyspozycji wiele form wsparcia dla bezglutenowców. Grupy w mediach społecznościowych, prasa branżowa czy poradnie dla osób na diecie bezglutenowej, z pewnością pomogą uzyskać wszystkie niezbędne informacje, jak prawidłowo i smacznie przejść na dietę bezglutenową i jak dalej żyć z nietolerancją glutenu.